ایمنی صنعتی یا شاخص HSE چیست و چه کاربردی دارد؟

سوالات متداول
  • ایمنی صنعتی یا شاخص HSE چیست؟
    ایمنی صنعتی یا شاخص HSE سیستمی است که سازمان ها و کارفرمایان می توانند با به کار گیری آن ریسک ها و خطرات محیط کار را کاهش دهند. علاوه بر آن کارکنان نیز از امنیت خود اطمینان دارند.
  • HSE مخفف چیست؟
    واژه HSE از سه کلمه Health یعنی سلامتی، Safety به معنی ایمنی و Environment به معنای محیط زیست گرفته شده است.
5/5 - (2 امتیاز)

سالیانه افراد و کارکنان زیادی به دلیل رعایت نکردن مسائل ایمنی در هنگام کار جان خود را از دست می دهند و یا دچار نقص عضو و آسیب های جبران ناپذیر می شوند. کارفرمایان و شرکت ها می توانند با استفاده از شاخص ایمنی HSE این ریسک ها را به حداقل برسانند. ایمنی صنعتی مفاهیم اولیه ای را مانند ریسک، خطر، مخاطره، علل مستقیم، غیر مستقیم و هر مسئله دیگری که باعث بروز حادثه می شود.

در این مقاله به 7 موضوع درباره ایمنی صنعتی می پردازیم که شامل موارد زیر می شود. با آریا حریق همراه باشید.

  1. مدیریت آماری HSE
  2. روش های اجرایی HSE
  3. عوامل آسیب زا ارگونومی محیط کار
  4. ایمنی مواد شیمیایی
  5. ایمنی ماشین آلات صنعتی (لیفتراک)
  6. سیستم برچسب و قفل گذاری
  7. تجهیزات کار در ارتفاع

مفاهیم اولیه در ایمنی صنعتی (HSE)

کلمه HSE از سه کلمه Health یعنی سلامتی، Safety به معنی ایمنی و Environment به معنای محیط زیست برگرفته شده است که به آن ایمنی صنعتی نیز می گویند. به طور کلی ایمنی صنعتی به مجموعه اقدامات و فرایندهایی گفته می شود که جهت حفظ سلامتی و ایمنی کارکنان، تجهیزات و محیط کار در صنایع و محیط های صنعتی و کارگاهی انجام می شود. هدف اصلی ایمنی صنعتی، به حداقل رساندن و جلوگیری از حوادث و آسیب های ناشی از فعالیت های صنعتی و کارگاهی است.

ریسک چیست و چگونه آن را مدیریت کنیم؟

یکی از مهم ترین مسائل در حوزه HSE، مفهوم ریسک و چگونگی مدیریت آن است. تاثیر عدم قطعیت ها بر اهداف یک سازمان را می توان تعریفی برای ریسک در ایمنی صنعتی دانست. برای مثال می توان زلزله را برای یک سازمان یک عدم قطعیت دانست.

چرا که شما نمی توانید زلزله را پیش بینی یا از آن جلوگیری کنید. پس در نتیجه تاثیر زلزله برای سازمان شما نوعی ریسک به شمار می آید. بیایید تا با همین مثال با مدیریت ریسک آشنا شویم. وقتی می گوییم برای زلزله در محیط کاری خود چه تدابیری اندیشیده اید یا چه اقداماتی انجام داده اید، یعنی اینکه آیا مدیریت ریسک انجام داده اید یا خیر؟ یا در موضوع آتش سوزی از تجهیزات و سیستم اطفا حریق استفاده کرده اید یا خیر؟

کلیه اقداماتی که برای مدیریت ریسک های احتمالی انجام می گیرد را مدیریت ریسک می نامند.

قبل از ورود به مفاهیم و روش های عملی مدیریت ریسک، بیایید تا کمی با طبقه بندی حوادث آشنا شویم. برای طبقه بندی حوادث روش های مختلفی وجود دارد اما “درخت حوادث” یکی جامع ترین آنهاست.

ریسک و خطرات در ایمنی صنعتی

درخت حوادث در ایمنی صنعتی

برای کاهش حوادث و انجام اقداماتی برای جلوگیری از آن ابتدا باید آنها را طبقه بندی کنیم. در این روش عواملی که باعث بروز حادثه می شوند به 2 دسته تقسیم بندی می شود:

  • انسان (طراحی، نظارت، بهره برداری، تصمیم گیری)
  • محیط (آب و هوایی، اجتماعی، اقتصادی)
  • تجهیزات و مواد (نقص، خطا، شکست)

نقش مدیریت آماری HSE در ایمنی صنعتی

فرض کنید که شما به عنوان مدیر بخش HSE در یک سازمان استخدام شده اید. به شما بودجه ای داده می شود تا با آن اقداماتی برای جلوگیری از حوادث انجام دهید. در مرحله اول باید انواع ریسک ها و خطرات را شناسایی کنید. در مرحله دوم شما باید با استفاده از تکنولوژی های مدرن، جلسات روت کاز (جلسات تجزیه و تحلیل علت های ریشه ای) و… برای ریسک ها و خطرهای موجود راه حلی را ارائه دهید. در مرحله بعد شما به اطلاعات آماری از حوادث رخ داده در آن سازمان نیاز دارید. اما باید به بودجه محدود خود نیز توجه داشته باشید و قاعدتا نمی توان با آن تمامی حوادث را مدیریت کرد. در نتیجه باید آنها را اولویت بندی کنید و بعد از آن برای جلوگیری از حوادثی اقدام کنید که اولویت بیشتری دارند.

برای اولیت بندی باید دو معیار مهم را در نظر داشته باشید:

  1. بررسی هزینه رفع خطرات و ریسک ها
  2. بررسی آمار حوادث اتفاق افتاده

هزینه رفع خطرات و ریسک های موجود

می توان با هزینه های کم از بسیاری از حوادث و ریسک ها جلوگیری کرد. اما برای برخی از این خطرات باید هزینه بیشتری را اختصاص دهیم. در شرایط است که کارشناس HSE باید از مهارت خود استفاده کند تا خطرات را به کمترین هزینه به حداقل برساند.

آمار حوادث رخ داده تا به امروز

از دیگر مواردی که باید بررسی کنید، آمار حوادث اتفاق افتاده است. طبیعی است که باید در ابتدا از حوادثی جلوگیری کنید که بارها باعث بروز آسیب شده اند.

انواع روش های اجرایی HSE

تا به اینجا در حال بررسی و چگونگی رفع خطرها و ریسک ها بوده ایم. از این مرحله به بعد با روش های اجرایی این سیستم آشنا می شویم. در ادامه با انواع تکنیک ها، روش ها و استانداردهایی آشنا می شویم که به ما کمک می کنند تا به بهترین حالت از حوادث و خطرات پیشگیری کنیم.

چرخ دمینگ (PDCA)

این روش مدیریت توسط آقای دمینگ ارائه شده است. این چرخه یک ساز و کار مدیریتی و اجرایی برای بسیاری از استانداردها است. می توان گفت این برای پیاده سازی بهتر استانداردها به ما کمک می کند.

چرخه دمینگ یک جریان تکرار شونده است که شامل چهار مرحله می باشد که عبارت است از:

  • برنامه ریزی
  • انجام دادن
  • بررسی
  • عمل کردن

عوامل آسیب زا ارگونومی محیط کار

نوعی تقسیم بندی وجود دارد که این عوامل آسیب زا در محیط کار را به 5 نوع دسته بندی کرده است. این عوامل می توانند تاثیر مخربی روی کارکنان در محیط کار داشته باشند که عبارت اند از:

  • فیزیکی
  • شیمیایی
  • ارگونومیکی
  • روانی
  • بیولوژیکی

ایمنی مواد شیمیایی

صنایعی که با مواد شیمیایی سر و کار دارند، ایمنی مواد شیمیایی برای آنها یکی از مهم ترین موضوعات است. ایمنی مواد شیمیایی را می توان از جهات مختلفی بررسی کرد که اصلی ترین آنها عبارت اند از:

  • مفاهیم اولیه ایمنی شیمیایی
  • نگهداری مواد شیمیایی
  • استفاده از مواد شیمیایی
  • دفع مواد شیمیایی
  • کمک های اضطراری
  • تجهیزات حفاظت فردی

ایمنی ماشین آلات صنعتی

موضوع ایمنی ماشین آلات صنعتی همواره دارای اهمیت بسیاری است. هر یک از ماشین آلات (عمرانی، راه سازی و…) موارد ایمنی مخصوص خود را دارند. در این قسمت به ایمنی لیفتراک می پردازیم که در صنایع مختلفی کاربرد دارد.

جالب است بدانید بر اساس آمار، هر ساله حدود 85 تا 100 نفر در آمریکا جان خود را در حوادث مربوط به لیفتراک از دست می دهند.

اما شاید برای شما سوال پیش آید که چرا این میزان از حوادث مربوط به لیفتراک است؟ دلیل این رخ داد را می توان این 3 عامل دانست:

  1. لیفتراک در مقایسه با خودرو سواری کنترل سخت تری دارد و از آن طرف تعادل کمی دارد.
  2. میدان دید راننده محدود است.
  3. در شرایط و بارهای مختلف لیفتراک وضع ناپایداری دارد.

یکی از وظایف شما به عنوان مسئول ایمنی، ارائه آموزش های مورد نیاز به راننده های لیفتراک است تا از این طریق بتوانید حوادث را کاهش دهید. از طرفی باید تمام پرسنل و کارکنان را آگاه ساخت تا بدانند میدان دید راننده لیفتراک بسیار محدود است و همین امر می تواند باعث بروز حادثه گردد. اما به طور کلی باید مسیر تردد لیفتراک و افراد جدا باشد، در غیر اینصورت همچنان شاهد چنین حوادثی هستیم.

ایمنی صنعتی ماشین آلات

سیستم برچسب و قفل گذاری ایمنی صنعتی

این سیستم یکی از ساده ترین روش هاست اما در بسیاری از مواقع به آن بی توجهی می شود. برای مثال شما در خانه در حال انجام تعمیرات برقی هستید و فیوز برق را قطع می کنید. فرد دیگری که در اتاق دیگر در حال مطالعه بوده است بدون اطلاع از اینکه شما در حال تعمیر هستید، فیوز برق را وصل می کند که باعث برق گرفتگی شما می شود. در نتیجه شما باید قبل انجام هر کاری تعمیراتی، اطلاع رسانی لازم را انجام دهید. این اطلاع رسانی در خانه کار آسانی است اما در محیط های کاری و کارخانه های بزرگ اینگونه نیست. در نتیجه باید از سیستم برچست گذاری و قفل گذاری استفاده کنید. استفاده از یک برچسب ساده می تواند نشان دهنده این باشد که شما در حال انجام تعمیرات هستید.

چرا برخی مواقع در به کارگیری سیستم برچسب گذاری کوتاهی می شود؟

بعضا افراد از دلایلی استفاده می کنند و خود را توجیه می کنند که از این سیستم استفاده نکنند. برخی از این دلایل عبارت اند از:

  • کار فقط چند دقیقه زمان می برد و نیازی به قفل کردن نیست.
  • چندین سال است من همین کار را انجام می دهم، تجربه کافی دارم و نیازی به انجام این کار نیست.
  • خیلی عجله دارم و زمانی برای قفل گذاری ندارم.
  • چون تنها کار می کنم نیازی به قفل گذاری نیست.
  • از یک نفر را برای اطلاع رسانی استفاده می کنم و نیازی به LOTO نیست.

استفاده از سیستم برچسب گذاری در ایمنی صنعتی

تجهیزات کار در ارتفاع در ایمنی صنعتی

تا حد امکان باید سعی کرد تا از کارهای در ارتفاع صرف نظر کرد یا بیشتر آن را روی زمین انجام داد. برای مثال برای نصب یک مجموعه مونتاژِی به عنوان نما یک ساختمان، بهتر است تا بیشتر کارهای آن را روی زمین انجام دهید. بعد از آن به کمک یک جرثقیل آن را بالا کشیده و نصب آن را در زمان کوتاهی انجام دهید. با انجام این کار علاوه بر کاهش ریسک سقوط و دیگر خطرات در زمان و هزینه نیز به روش های مختلف صرفه جویی انجام داده اید.

برخی از مهم ترین تجهیزاتی که هنگام کار در ارتفاع می توانید از آن استفاده کنید عبارت اند از:

  • تجهیزات افزایش پایداری نردبان
  • نرده های حفاظتی
  • انواع تجهیزات جلوگیری از سقوط مانند قلاب ها، طناب و…
  • و…

جمع بندی 

در این مقاله سعی شد تا شما را با ایمنی صنعتی یا شاخص HSE آشنا کنیم تا از نقش مهم آن در صنایع و کارهای مختلف آگاه شوید. استفاده از این سیستم می تواند در فرایند انجام کارها بسیار مفید باشد. در این صورت هم کارفرماها و سازمان ها از ایمنی انجام کارها اطمینان دارند و امنیت کارکنان نیز برقرار است.


منبع :‌ relyonnutec


مقالات پیشنهادی :‌

۱۰ راه برای جلوگیری از خسارات آتش سوزی

سیستم GIS چیست و چه کاربردی در آتش نشانی دارد؟

معرفی انواع فوم های آتش نشانی و ویژگی های هر کدام

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *